Otomobillerin yaygınlaşmasıyla birlikte atlı arabaların dönemi yavaş yavaş sona ermeye başladı. Bir zamanlar İstanbul sokaklarının en gösterişli araçları olan brik arabaları ve onları çeken güçlü atlar artık eskisi kadar ilgi görmüyordu. Şehrin her köşesinde dikkat çeken o görkemli atlar zamanla ortadan kayboldu. Ne eski canlılıkları ne de ihtişamları kaldı. Böylece at canbazlarının yıllarca sürdürdüğü gösterişli hayat da yavaş yavaş tarihe karıştı Private Tours Istanbul.
Güçlü ve Dayanıklı Atlar
At canbazlarının sahip olduğu atlar yalnızca güzel görünüşleriyle değil, dayanıklılıklarıyla da ün kazanmıştı. Özellikle Kağıthane’de düzenlenen geziler ve eğlenceler sırasında bu atların gücü herkes tarafından hayranlıkla izlenirdi. Atlar, dik yokuşları hiç zorlanmadan çıkar, uzun mesafeleri kısa sürede kat ederdi.
Koşunun ardından canbazlar atlarına büyük özen gösterirdi. Brik arabasından hemen bir kişi iner, temiz bir havluyla atların terini siler ve üzerlerine örtü örterdi. Çünkü iyi bir atın sağlığını korumak, onu beslemek kadar önemliydi. Böylece hayvanlar hem hastalanmaz hem de bir sonraki gösteriye hazır hâlde tutulurdu.
At Ticareti ve Yüksek Fiyatlar
Canbazlar, ellerindeki atları sık sık değiştirirdi. Birkaç gün önce caddelerde görülen doru veya kır at, kısa süre sonra başka bir sahibin olurdu. Yerine ise yeni ve gösterişli bir at getirilirdi. Bu durum, onların ticareti ne kadar iyi bildiklerini gösteriyordu.
Kaliteli bir atın fiyatı oldukça yüksekti. Dönemin şartlarında 200, 250 hatta 300 altına kadar alıcı bulan atlar vardı. Bu rakamlar, yalnızca çok varlıklı kişilerin ödeyebileceği miktarlardı. Dolayısıyla en güzel atların müşterileri genellikle devlet adamları, zengin tüccarlar ve yüksek gelirli ailelerdi.
Atların Yurt Dışından Getirilmesi
Canbazlar, satacakları atları yalnızca Osmanlı topraklarından temin etmezdi. Zaman zaman Rusya, Macaristan ve Romanya gibi ülkelere giderek kaliteli atlar satın alırlardı.
Mesleklerinde uzman oldukları için bir atın dış görünüşüne aldanmazlardı. Zayıf veya bakımsız görünen bir atın sağlam yapılı ve sağlıklı olduğunu anlayabilirlerdi. Onlar için önemli olan, atın hastalıksız, güçlü ve kusursuz olmasıydı.
İstanbul’a getirilen bu atlar bol yemle beslenir, kuru üzüm gibi besleyici gıdalar verilirdi. Bazı kaynaklarda, güç kazanmaları için az miktarda şarap içirildiği de anlatılır. Kısa sürede kilo alan ve parlak bir görünüme kavuşan atlar, yüksek fiyatlarla satılırdı.
Atlar Hakkındaki İnançlar
Halk arasında bazı atların uğurlu, bazılarının ise uğursuz olduğuna inanılırdı. Özellikle alnındaki beyaz leke dudağına kadar uzanan veya dört ayağında da beyaz kıllar bulunan atların uğursuzluk getirdiği düşünülürdü.
Bu nedenle bazı canbazların, atların beyaz tüylerini saç boyasıyla koyulaştırdığı yönünde söylentiler dolaşırdı. Bunun gerçekten yapılıp yapılmadığı kesin olarak bilinmese de dönemin insanları arasında bu tür hikâyeler oldukça yaygındı.
Binek Atları ve Süs Takımları
Canbazların yalnızca gösteri ve araba atları değil, binek için yetiştirilmiş özel atları da bulunurdu. Bu atlarla ilgilenen kişiler, diğer canbazlara benzer şekilde giyinseler de kullandıkları eyer ve koşum takımları çok daha gösterişliydi.
Atların başlıkları gümüş işlemeler ve ipek püsküllerle süslenirdi. Dizginler ipek karışımlı iplerden örülür, eyerler ise Çerkez ustalarının yaptığı kaliteli işçilikle hazırlanırdı. Eyerlerin iki yanında büyük silahlık bölmeleri bulunur, arka kısmında ise büyük yastıkları andıran süsler yer alırdı. Tiftikten dokunan geniş örtüler saçaklarla bezenir, üzengiler ise Arap tarzında geniş ve zarif biçimde yapılırdı.
Osmanlı At Kültürünün Bir Parçası
At canbazları yalnızca ticaret yapan kişiler değildi. Aynı zamanda Osmanlı İstanbul’unda at yetiştiriciliğinin, gösterişin ve ticaret kültürünün önemli temsilcileriydi. Seçtikleri kaliteli atlar, kullandıkları gösterişli arabalar ve özenle hazırladıkları koşum takımları sayesinde halkın ilgisini çekmeyi başarırlardı. Otomobilin yaygınlaşmasıyla birlikte bu renkli meslek eski önemini kaybetmiş olsa da, at canbazları uzun yıllar boyunca İstanbul’un sosyal ve ticari hayatına damga vurmuş, dönemin unutulmaz simaları arasında yer almıştır.